دانشگاه تهران مجله تحقیقات دامپزشکی (Journal of Veterinary Research) 2008-2525 مقالات آماده انتشار 2026 06 07 The use of laparoscopy in sex determination of Bultamai barbel (Luciobarbus capito) استفاده از لاپاراسکوپی در تعیین جنسیت سس ماهی بزرگ‌سر (Luciobarbus capito) 107308 10.22059/jvr.2025.380474.3455 FA بهرام فلاحتکار دا. گیلان- تغذیه و فیزیولوژی ماهی 0000-0002-7594-2807 حدیثه علیزاده گروه شیلات، دانشکده علوم دام و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران عرفان اکبری نرگسی پژوهشکده آبزی‌پروری آب‌های داخلی کشور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندر انزلی، گیلان، محمود علیزاده افشار مرکز بازسازی و حفاظت از ذخایر ژنتیکی ماهیان خاویاری شهید دکتر بهشتی، سنگر، گیلان، ایران دانیال گروهی مرکز بازسازی و حفاظت از ذخایر ژنتیکی ماهیان استخوانی شهید انصاری، رشت، گیلان، ایران Journal Article 2025 02 23 One of the major challenges in field of aquaculture, stock management, and aquatic ecology is determine sex determination and maturity stage of maturity. The Bulatmai barbel (Luciobarbus capito) is an endangered species for which controlled reproduction has not been successfully access to date. Additionally, sex determination for breeding and stock management operations has not been feasible.<br>OBJECTIVES: This study aimed to investigate the possibility of using the laparoscopic method for sex determination in Bultamai barbel to identify and distinguish male and female fish for artificial reproduction and stock conservation.<br>METHODS: Six Bulatmai barbel within a weight range of 1350-5025 g, caught from by beach seine, were anesthetized using clove powder extract and underwent a 0.9-1 cm incision in the abdominal wall using a laparoscopic device. Observation of the gonads was done through a cystoscope connected to a monitor, and samples were taken for histological analysis. The After the sex determination operation, the abdominal incision was closed with 1-2 simple sutures.<br>RESULTS: Of the six fish evaluated, four females fish in the final maturity stage and two males fish in the spermiation stage were accurately identified and distinguished. There was a significant difference in the anesthesia time between males and females, but no difference was observed in the recovery time between two sexes. All the fish were survived after the sex determination operation.<br>CONCLUSIONS: The results of this study demonstrated that laparoscopy is a rapid and highly accurate method for sex determination in Bulatmai barbel, and it can be used in hatchery conditions for reproduction and conservation management of the natural stocks of this valuable species. یکی از چالش‌های مهم در حوزه آبزی‌پروری و مدیریت ذخایر و اکولوژی آبزیان، تعیین جنسیت و مرحله رسیدگی است. سس ماهی بزرگ‌سر (Luciobarbus capito) گونه‌ای در معرض خطر است که تاکنون هیچ‌گونه موفقیتی چندانی در تولیدمثل کنترل شده آن حاصل نشده است. همچنین تعیین جنسیت آن برای عملیات تکثیر و مدیریت شیلاتی انجام نپذیرفته استبا چالش‌هایی مواجه است.<br>هدف: این مطالعه با هدف بررسی امکان استفاده از روش لاپاراسکوپی در تعیین جنسیت سس ماهی بزرگ‌سر برای شناسایی و تفکیک جنس نر و ماده این ماهی در تکثیر مصنوعی و بازسازی ذخایر انجام شد.<br>روش کار: تعداد 6 عدد سس ماهی بزرگ‌سر در محدوده وزنی 5025-1350 گرم که از پره‌ صیادی صید شده بودند، پس از بیهوشی با استفاده از عصاره پودر گل میخک و برش 1-9/0 سانتی‌متری در ناحیه شکمی، با استفاده از دستگاه لاپاراسکوپی مورد ارزیابی بررسی قرار گرفتند. مشاهده گنادها به‌وسیله سیستوسکوپ متصل به مانیتور انجام شد و نمونه‌هایی از گناد برای بافت-شناسی اخذ گردید. پس از عملیات تعیین جنسیت، برش ناحیه شکمی با 2-1 بخیه ساده بسته شد.<br>نتایج: از 6 عدد ماهی مورد ارزیابی، 4 عدد ماهی ماده در مرحله رسیدگی جنسی نهایی و 2 عدد ماهی نر در مرحله اسپرم‌ریزی به‌درستی مورد شناسایی و تفکیک جنسیت قرار گرفتند. بین زمان بیهوشی نر و ماده تفاوت معناداری وجود داشت، اما در زمان ریکاوری تفاوتی بین دو جنس دیده نشد. همه ماهیان پس از عملیات تعیین جنسیت زنده ماندند.<br>نتیجه‌گیری نهایی: نتایج این مطالعه مشخص کرد لاپاراسکوپی شیوه‌ای سریع و با دقت بسیار بالا در شناسایی و تفکیک جنسیت سس ماهی بزرگ‌سر بوده و از آن می‌توان در شرایط کارگاهی جهت تولیدمثل و مدیریت حفظ ذخایر طبیعی این گونه ارزشمند استفاده نمود. https://jvr.ut.ac.ir/article_107308_9fd77391766d04a1c12dc5ea720764ec.pdf