دانشگاه تهران مجله تحقیقات دامپزشکی (Journal of Veterinary Research) 2008-2525 69 4 2014 12 22 Study of plasma sex steroid hormones in female snow trout (Schizothorax pelzami) within a year مطالعه هورمون‌های استروئیدی جنسی پلاسمای خون ماهیان مولد ماده خواجو ‌(Schizothorax pelzami) طی فصول سال 423 430 35022 10.22059/jvr.2014.35022 FA امید صفری گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد– ایران جواد باقری دربادام گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس، گلستان–ایران مجید ناصری زاده گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج–ایران Journal Article 2014 09 10 BACKGROUND: Snow trout (Schizothorax pelzami) is an economically important species endemic in the north east of Iran. OBJECTIVES:  The purpose of the present study was to investigate the reproduction cycle, time and temperature range of spawning. METHODS: The biometry of 243 fishes was measured and the ovarian development stages and plasma sex steroid hormones (testosterone, 17b- estradiol, progesterone and 17a-OH-progesterone) were measured during 12-months sampling. RESULTS: The (p<0.05) maximum significant gonadosomatic index (10.3 %) and ova diameter (1605.6 mm) were observed during April. The results showed that the concentration of sex hormones testosterone and 17b- estradiol began to increase significantly (p<0.05) during cortical alveoli stage (in September) and reached the maximum level (6.99 and 143.4 ng/mL, respectively) in February with the mean water temperature 13 oC at the end of vitelogenesis stage. The progesterone concentration began to increase at the end of vitellogenesis stage and reached (p<0.05) maximum significant level (3.49 ng/mL) in March. The concentration of 17a-OH-progesterone increased significantly (p<0.05) with a lag phase compared to progesterone in February. CONCLUSIONS: The results of present study showed that snow trout had a single-spawning strategy and sex steroid hormones testosterone and 17b- estradiol involved in the vitellogenesis stage and progesterone and 17a-OH-progesterone involved in the final ova maturation. The best spawning time was within March to April with temperature range 15.7-17.3 oC.   زمینه مطالعه :ماهی خواجو ‌(Schizothorax pelzami)‌ یکی از گونه‌های مهم بومی با ارزش اقتصادی در شمال‌شرق ایران  می‌باشد. هدف:‌ ‌در مطالعه حاضر چرخه تولید مثل، زمان و محدوده دمای تخم‌ریزی در ماهی خواجو مورد بررسی قرار گرفت. روش کار:‌ ‌243 قطعه ماهی خـواجـوی صیـد شـده ابتـدا مـورد زیسـت‌سنجـی قـرار گـرفتنـد و سپس مراحل توسعه تخمدانی و سنجش مقدار هورمون‌های استروئیدی جنسی (تستوسترون، 17 بتا استرادیول، پروژسترون و 17 آلفا هیدروکسی پروژسترون) پلاسما در طی دوازده ماه نمونه‌برداری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: حداکثر مقدار معنی‌دار (05/0)p<‌ شاخص گنادی %( 3/10) و قطر تخمک ( ‌mm‌6/1605) در فروردین ماه مشاهده گردید. نتایج نشان داد که غلظت هورمون‌های جنسی تستوسترون و 17 بتا استرادیول در طی مرحله کورتیکال آلوئولی (شهریور ماه) به طور معنی‌داری (05/0)p<شروع به افزایش نمودند و در انتهای مرحله زرده سازی یعنی در بهمن ماه با متوسط دمای آب ‌C‌o13 به حداکثر مقدار (به ترتیب‌ ng/mL‌ 99/6 و 4/143) معنی‌‌دار (05/0)p<‌ رسیدند. غلظت هورمون‌ پروژسترون در مرحله آخر زرده‌سازی شروع به افزایش نمود و در اسفند ماه به حداکثر مقدار ng/mL(49/3) معنی‌دار (05/0)p<‌ خود رسید. غلظت هورمون‌ 17 آلفا هیدروکسی پروژسترون با یک مرحله تأخیری نسبت به هورمون پروژسترون در فروردین ماه به طور معنی‌داری (05/0)p<‌ افزایش یافت. نتیجه‌گیری نهایی:‌ ‌نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که ماهی خواجو دارای الگوی یکبار تخم‌ریزی در سال می‌باشد و هورمون‌های استروئیدی جنسی تستوسترون و 17 بتا استرادیول در زرده‌سازی و پروژسترون و 17 آلفا هیدروکسی پروژسترون در بلوغ نهایی تخمک نقش دارند. بهترین زمان تخمریزی در طی ماه‌های اسفند تا فروردین در طیف دمایی‌oC3/17-7/15 بود.   https://jvr.ut.ac.ir/article_35022_33b5627e98683297d24365a7dc1c9bf6.pdf