بررسی میزان آلودگی به توکسوپلاسماگوندی در جنین های سقط شده گوسفندان با استفاده از روش الایزا در شهر های مختلف استان خراسان شمالی

نوع مقاله: انگل شناسی و بیماری های انگلی

نویسندگان

1 گروه انگل شناسی، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی گناباد، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران

2 گروه علوم پایه، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران

چکیده

زمینۀ مطالعه: توکسوپلاسما گوندی یک انگل تک یاخته داخل سلولی اجباری زئونوز است که همه‌ی حیوانات خونگرم از جمله انسان را از سراسر دنیا آلوده می‌کند. انسان از طریق خوردن گوشت نیم‌پخته یا اُاُسیست به انگل توکسوپلاسما آلوده می‌شود.
هدف: هدف از این مطالعه، بررسی میزان آلودگی به انگل توکسوپلاسما در جنین سقط شده ی گوسفندان با استفاده از روش سرولوژی در استان خراسان شمالی بوده است.
روش‌کار: در این مطالعه، از سال 1394 تا 1396، تعداد 133 نمونه از مایع قفسه صدری جنین های سقط شده گوسفندان از شهر های استان خراسان شمالی جمع آوری و به آزمایشگاه مرکزی بجنورد ارسال می گردید. برای هر نمونه پرسش نامه ای برای جمع آوری اطلاعاتی مانند سن و شهر تهیه شد و سپس با روش الایزا میزان آنتی بادی در هر نمونه تعیین گردید.
نتایج: در این مطالعه، سن 133 جنین سقط شده ی گوسفند بیشتر از 120 روز بود. همچنین از کل 133 جنین سقط شده ی گوسفند، 14 نمونه (53/10درصد) آلوده به انگل توکسوپلاسما بودند. بیشترین و کمترین میزان عفونت با انگل توکسوپلاسما به ترتیب در سال 1395 و 1396 مشاهده شد. همچنین بیشترین آلودگی به این انگل در شهرهای شیروان و فاروج تعیین گردید. نتایج آزمون مربع کای نشان داد که بین سال و آلودگی با انگل توکسوپلاسما  ارتباط معناداری وجود دارد) 05/0P<). همچنین آلودگی به انگل در مناطق مختلف تفاوت آماری معناداری نشان ندادند) 05/0P>).
نتیجه‌گیری نهایی: نتایج این تحقیق نشان می دهد که عفونت توکسوپلاسما گوندی یکی از عوامل سقط جنین گوسفندان در منطقه خراسان شمالی است و از آنجایی گوسفند یکی از منابع مهم تهیه گوشت و فراورده های لبنیاتی در این منطقه است لذا رعایت نکات بهداشت عمومی و پختن کامل گوشت و جوشاندن شیر تاکید می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Survey of Toxoplasma Gondii Infection in Aborted Fetuses of Sheep Using ELISA Method in Different Cities of North Khorasan Province

نویسندگان [English]

  • Mitra Salehi 1
  • Hosein Nezami 2
1 Department of Basic Sciences, Faculty of Medicine, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran
2 Department of Basic Sciences, Faculty of Medicine, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran
چکیده [English]

BACKGROUND: Toxoplasma gondii is a zoonotic obligate intracellular protozoan parasite that infects all warm-blooded animals as well as human worldwide. Human is infected with Toxoplasma parasites by eating half-cooked meat of livestock or oocyte.
OBJECTIVES: The purpose of this study was to determine the presence of Toxoplasma in aborted fetuses of sheep using the serological method in North Khorasan province.
METHODS: In this study, from 2015 to 2017, 133 samples of the thoracic fluid in aborted fetuses of sheep from different cities of North Khorasan Province were collected and sent to the central laboratory of Bojnourd. For each sample, a questionnaire was prepared for gathering information such as age and city, and then, the antibody level was determined in each sample by ELISA method.
RESULTS: In this study, the age of 133 aborted fetuses of sheep was more than 120 days. Also, of the 133 aborted fetuses of sheep, 14 samples (10.53%) were infected with Toxoplasma parasites. The highest and lowest rate of Toxoplasma infection was observed in 2016 and 2017, respectively. Also, the most infection was found in Shirvan and Faroj cities. Results of chi-square test showed that there was a significant difference between year and abortion in sheep due to infection with Toxoplasma parasite (P<0.05). There was not significant difference between the frequency of this parasite infection and aborted fetuses in different areas (P> 0.05).
CONCLUSIONS: The results of this study indicate that Toxoplasma gondii infection is one of the causes of abortion of sheep in North Khorasan province, and sheep is one of important sources of meat and dairy products in this area, Therefore, observance of public health tips and the complete cooking of meat and boiling milk is emphasized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Toxoplasma
  • ELISA
  • abortion

هر ساله صنعت دامپروری با زیان های اقتصادی زیادی به علت بروز سقط جنین روبرو می شود. این خسارات به طور عمده ناشی ازکاهش تولد بره و کاهش تولید شیر و عوارض پس از سقط جنین نظیر عفونت های رحمی، تأخیر در آبستنی بعدی، ناباروری و جفت ماندگی است. سقط جنین که از عوامل مهم زیان های اقتصادی در گله های گوسفند به شمار می آید، توسط عوامل مختلف عفونی ایجاد می شود. طیف وسیعی از عوامل عفونی شامل انواع باکتری ها، ویروس ها و انگل ها و عوامل فیزیکی از عوامل سقط جنین هستند (38). توکسوپلاسما، مهمترین علت سقط جنین های عفونی در دام های اهلی می باشد. توکسوپلاسما گوندی یک تک یاخته ی زئونوز داخل سلولی اجباری مهم از شاخه آپی کمپلکسا است که توانایی ایجاد توکسوپلاسموز در همه مهره داران حیوانات خون گرم از جمله پستانداران و پرندگان را در سراسر جهان را دارد. گربه و گربه سانان تنها میزبانان نهایی شناخته شده این انگل هستندکه اُاُسیست های انگل را از راه مدفوع در محیط پخش می کنند (37). توکسوپلاسموزیس سبب جذب جنین، سقط، دنیا آمدن نوزادان ناقص و یا ضعیف در گوسفند و بز می شود و یکی از علل عمده سقط جنین، مرگهای زودرس جنینی، له شدگی ها، تولد نوزاد های نارس و مرده زایی در گوسفند است که در نهایت خسارات اقتصادی چشمگیری را در صنعت گوسفند داری به دنبال خواهد داشت (3،6،11). ضایعات در جنین خیلی اختصاصی نبوده و شامل علائمی مثل ادم عمومی، تجمع مایعات در حفرات است که ممکن است ناشی از مرگ جنین در داخل رحم باشد (9). دلیل سقط در توکسوپلاسموزیس به درستی مشخص نیست، عدم تعادل هورمونی در این بیماری ممکن است باعث سقط شود (9). مطالعات نشان داده اند که میزان شیوع انگل توکسوپلاسما در جنین های سقط شده گوسفندان در دنیا بین 5 تا 24 درصد (1،5،13،19،25،34،36) و همچنین میزان  شیوع این انگل در جنین های سقط شده گوسفندان در ایران 5 تا 16 در صد تعیین شده است (7،16،27،29).  هوای استان خراسان شمالی متنوع ولی در مجموع معتدل کوهستانی است و شرایط بسیار مساعدی برای کشاورزی و دامپروری دارد و با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه این استان، و از آنجایی که گوسفند یکی از مهمترین دام در این منطقه بوده و اصلی ترین منبع تامین گوشت و فراورده های لبنیاتی است که می تواند آلودگی را به انسان منتقل دهد لذا تصمیم به بررسی میزان شیوع توکسوپلاسموزیس در جنین های سقط شده ی گوسفندان این منطقه با روش سرولوژی گرفته شد تا اطلاعات کسب شده کمک به بهداشت ساکنین منطقه و در عین حال پیشگیری از خسارات ناشی از این عفونت در دام کرده باشد.

مواد و روش‌کار

در این مطالعه از نوع مقطعی گذشته نگر بود. از سال های 1394 تا 1396، تعداد 133 جنین سقط شده بالای 120  روزه از گوسفندان شهر های مختلف استان خراسان شمالی (شیروان و فاروج (73نمونه)- بجنوردو مانه و سملقان (38نمونه)- اسفراین (22نمونه)) جمع آوری و سپس از مایع قفسه صدری جنین های سقط شده برای تعیین عیار آنتی بادی IgG ضد توکسوپلاسما نمونه گیری شد. نمونه ها در آزمایشگاه رفرانس بجنورد با روش آزمایش الایزا (ID screen toxoplasmosis kit، ID VET innovative diagnostic، فرانسه) مطابق دستورالعمل کیت از نظر عیار آنتی بادی توکسوپلاسما مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج آزمایش با دستگاه  الایزا ریدر (ELX 800 ، آمریکا) در طول موج 450 خوانده شد. نتایج بدست آمده بر حسب سال و مکان نمونه برداری با آزمون مربع کای مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.

نتایج

سن 133 جنین سقط شده گوسفندان، بالای 120 روز بود. از کل 133 نمونه، 14 نمونه (53/10 درصد) واجد عیار سرمی مثبت بر علیه توکسوپلاسما بودند. در این مطالعه بالاترین درصد آلودگی توکسوپلاسما در جنین های سقط شده در سال 1395 به میزان 6/18درصد و کمترین میزان آلودگی در سال 1396به میزان 1/2 درصد گزارش گردید. نتایج آزمون مربع کای نشان داد که بین سال و سقط جنین در گوسفندان به علت آلودگی با انگل توکسوپلاسما ارتباط معناداری وجود دارد (05/0 P<) (جدول1). اطلاعات مربوط به میانگین بارش و دمای سالانه شهر های استان خراسان شمالی از سال 1394 تا 1396 آمده است. این اطلاعات از اداره کل هواشناسی استان خراسان شمالیتهیه گردید(جدول2). همچنین درصد آلودگی انگل  توکسوپلاسما در شهر های شیروان و فاروج به میزان (7/13 درصد)، اسفراین به میزان (1/9 درصد) و در شهر بجنورد و مانه سملقان به میزان (3/5 درصد) مشاهده شد. نتایج آزمون مربع کای نشان داد که بین شهر و سقط جنین در گوسفندان به علت آلودگی با انگل توکسوپلاسماارتباط معناداری وجود ندارد ) 05/0<P). (جدول3).

بحث


در این مطالعه مشخص شد که53/10 درصد جنین سقط شده گوسفندان آلوده به انگل توکسوپلاسما گوندی بوده اند. همچنین نتایج نشان داد بین سال و سقط جنین در گوسفندان به علت آلودگی به انگل توکسوپلاسما ارتباط معناداری وجود دارد )05/0P<) و بین شهر های استان خراسان شمالی و آلودگی به این انگل ارتباط معناداری وجود ندارد) 05/0P>). تحقیقات مختلفی در ایران و سایر کشورها انجام شده است. در مطالعه ای در عربستان مشخص شد که در 9/9 درصد جنین های سقط شده ی گوسفندان آنتی بادی ضد توکسوپلاسما را داشته اند (20) که این نتیجه با ماحصل این تحقیق مطابقت دارد. در آلمان و ایتالیا میزان شیوع این انگل در جنین های سقط شده گوسفندان10تا 13 در صد (5،34) در برزیل 14 درصد (13)، در اسپانیا وجود انگل توکسوپلاسما گوندی در جنین های سقط شده گوسفندان و بزها به ترتیب  4/5 و 8/3 درصد (25) ودر شمال مرکزی ایالات متحده 20 درصد (10) گزارش شده است. مطالعات مختلفی در مورد بررسی انگل توکسوپلاسما گوندی در جنین‌های سقط شده گوسفندان در شهر‌های مختلف ایران انجام گرفته است و میزان آلودگی را از 5 تا 35 درصد تعیین کرده اند (4،18،28،33). در مطالعه ای در تبریز نشان داده شد که شیوع آنتی بادی علیه این انگل در گوسفندان و بزها 5/14 درصد بوده است و مشاهده گردید که بین عفونت و سقط در جنین گوسفندان به علت انگل توکسوپلاسما ارتباط معناداری وجود داشته است (17). میزان آلودگی به انگل توکسوپلاسما در جنین های سقط شده گوسفندان استان خراسان رضوی 5تا 16 درصد تعیین گردید (28،29). در استان خراسان رضوی و استان خراسان شمالی به ترتیب 17/31 و 8/30 در صد خانم های باردار دارای آنتی بادی علیه این انگل بودند که این نشان دهنده این موضوع است که درصد زیادی از خانم های باردار این مناطق فاقد آنتی بادی علیه انگل توکسوپلاسما بوده و ابتلا به این انگلدر حین بارداری یک نقطه خطر در این مناطق به حساب می آید (21،35). در تحقیقی در رفسنجان (39) و زنجان (32) نشان داده شد که انگل توکسوپلاسما یکی از دلایل سقط در خانم های باردار است. در بابل نیز 60 در صد خانم های باردار آنتی بادی ضد این انگل را دارا بودند (22). بررسیهایانجامشدهدر زاهدانوهمداننشانمیدهدبه ترتیب،8/30،5/33درصد خانم هایباردار آنتی بادیIgG بر علیه توکسوپلاسما را داشته اند(12،14). شیوععفونت توکسوپلاسمادرمناطقمختلفایرانبراساس وضعیتآبوهواییمتفاوتاست. بیشترینشیوع توکسوپلاسموزبهترتیبدرمناطقمعتدلشمالیسپس مناطقمعتدلوخشککوهپایهایوپسازآنمناطق سردوکوهستانیشمالغربومرکزایران،مناطقگرم وخشکمرکزیوگرمومرطوبجنوبمی‌باشد (26). میزان شیوع انگل توکسوپلاسما گوندی در گوسفندان استان‌های خراسان، قزوین و آذربایجان شرقی بین 5/13 تا 69 درصد گزارش شده است(16،24،28). نتایج نشان داده است که شرایط رطوبت مناسب و مطلوب آذربایجان شرقی و قزوین شرایط مناسبی را برای بقای انگل توکسوپلاسما گوندی فراهم می کند ولی شرایط رطوبت کم و دمای نسبتاً بالای استان خراسان می تواند شرایط را برای بقای اُاُسیست ها نامناسب کند(16،24،28). در مطالعه دیگر در اردبیل و ایلام نشان داده شده است که شیوع انگل توکسوپلاسما در این مناطق نسبت به شمال ایران کمتر است. یکی از دلایل این موضوع در شمال ایران، رطوبت بالای 90 درصد و درجه حرارت متوسط 15 تا 25 سانتی گراد است که امکان عفونی شدن اُاُسیست های دفع شده، فراهم تر است (8،23). در مطالعه حاضر مشخص شد که بین سال و سقط جنین در گوسفندان به علت توکسوپلاسما گوندی ارتباط معناداری وجود دارد) 05/0P<). در سال های 1395 و 1396 به ترتیب بیشترین و کمترین میزان آلودگی جنین های سقط شده گوسفندان به توکسوپلاسما گوندی مشاهده گردید. یکی از دلایل این موضوع شرایط اقلیمی مناسب در سال های 1395 بوده و شرایط آب و هوایی مساعد برای اسپورولاسیون اُاُسیست ها در آن سال می‌باشد. مطالعات قبلی نیز نشان داده اند که هرچه میزان متوسط بارندگی سالانه بیشتر باشد میزان شیوع انگل توکسوپلاسما افزایش می یابد (31). در استان های مازندران و گیلان با متوسط بارش سالانه به میزان390 تا 700 میلی متر، میزان شیوع این انگل 20 تا 90 درصد و در استان کرمان با متوسط بارش سالانه  به میزان 139 میلی متر،  میزان شیوع انگل توکسوپلاسما 7/24 درصد گزارش شده است (31) و همانطور که در قسمت نتایج در جدول2 آورده شده است در تحقیق حاضر میزان بارش در شهر‌های استان خراسان شمالی در سال 1395 بیش از سال 1394 و 1396 بوده و با همان تناسب آلودگی جنین ها به انگل توکسوپلاسما در سال 1395 بیش از دو سال دیگر (1394و1396) می باشد که می توان یکی از دلایل این موضوع را شرایط مناسب برای اسپورولاسیون اُاُسیست ها ذکر کرد.

توکسوپلاسموزیس در سه ماهه اول بارداری بیشتر منجر به مرگ جنین گوسفند می شود و این زمانی است که سیستم ایمنی جنین تقریباً  نابالغ است. عفونت در میانه بارداری منجر به تولد بره ضعیف یا مرده  شده و آلودگی در اواخر بارداری ممکن است باعث تولد بره عفونی زنده به ظاهر سالم گردد (7). مطالعات دیگر نیز نشان داده اند که سقط در ارتباط با عفونت توکسوپلاسما گوندی در میانه بارداری، زمانی که سن جنین بین 110 تا 130 روز است، اتفاق می افتد (15) در تحقیقی نیز دانه چیان و همکاران نشان دادند که میزان عفونت توکسوپلاسما در جنین های با گروه سنی بیشتر از 120 روز بیش از گروهای سنی دیگر بوده است (7)، در این تحقیق سن جنین های سقط شده گوسفندان، بالای 120 روز بوده است که نتیجه مطالعه حاضر با نتیجه مطالعات قبلی نیز مطابقت دارد (7). جهتتشخیصانگلتوکسوپلاسما گوندیازروشهای مختلفPCR،الایزا،فلورسنتوغیرهاستفادهمی شود و انجام روش مولکولی دارای هزینه بیشتری بوده و نیاز به زمان بیشتری دارد (30) دراینمطالعهازروشالایزااستفادهشد کهروشیمعتبری در تشخیصاینانگلاستونسبتبهسایرروشهااز حساسیتبالاییبرخورداراست،ضمناینکهسادهوارزان استودرزمانکوتاهترنتیجهآزمایشمشخصمی شود (2).

نتیجه‌گیری نهایی: نتایج این تحقیق نشان می دهد که عفونت توکسوپلاسما گوندی یکی از عوامل سقط جنین گوسفندان در منطقه خراسان شمالی است و از آنجایی گوسفند یکی از منابع مهم تهیه گوشت و فراورده های لبنیاتی در این منطقه است لذا رعایت نکات بهداشت عمومی و پختن کامل گوشت و جوشاندن شیر تاکید می گردد.

سپاسگزاری

از اداره دامپزشکی استان خراسان شمالی کمال تشکر و قدردانی را داریم.

تعارض منافع

بین نویسندگان تعارض در منافع گزارش نشده است.

جدول1. بررسی آلودگی توکسوپلاسما در جنین های سقط شده ی گوسفند ان با روش الایزا در سال 1394 تا1396 در استان خراسان شمالی.

متغیر

 

نتیجه

کل

مثبت

منفی

سال

1394

تعداد(درصد)

(6/11 %)5

(4/88 %)38

(3/32 %)43

1395

تعداد(درصد)

(6/18%)8

(4/81 %)35

(0/31 %)43

1396

تعداد(درصد)

(1/2 %)1

(9/97 %)46

(3/35 %)47

کل

تعداد(درصد)

(5/10 %)14

(5/89 %)119

(00/100 %)133

آزمون کای اسکورP-value    , 

04/0P-value=   ,  55/6Chi=

 جدول 2. میانگین بارش و دمای سالانه در شهر های استان خراسان شمالی از سال 1394تا 1396.

سال

بجنورد

شیروان

اسفراین

فاروج

مانه و سملقان

بارش

دما

بارش

دما

بارش

دما

بارش

دما

بارش

دما

1394

5/219

15

94/201

2/14

6/158

6/15

1/219

6/13

3/267

9/16

1395

5/275

4/13

6/284

9/12

200

8/14

8/362

5/12

271

6/15

1396

5/115

7/14

4/113

14

7/75

2/16

5/136

6/13

9/188

6/16

 

جدول 3. بررسی آلودگی توکسوپلاسما در جنین های سقط شده ی گوسفند ان با روش الایزا در شهرهای مختلف در استان خراسان شمالی.

متغیر

 

نتیجه

کل

مثبت

منفی

شهر

فاروج و شیروان

تعداد(درصد)

(7/13 %)10

(3/86 %)63

(9/54 %)73

اسفراین

تعداد(درصد)

(1/9 %)2

(9/90 %)20

(5/16 %)22

بحنورد و مانه سملقان

تعداد(درصد)

(3/5 %)2

(7/94 %)36

(6/28 %)38

کل

تعداد(درصد)

(5/10 %)14

(5/89 %)119

(00/100 %)133

آزمون کای اسکورP-value     ,   

    36/0P-value=     ,         95/1Chi-square=

  1. Abu-Dalbouh, M. A.-a., Ababneh, M. M., Giadinis, N. D., Lafi, S. Q. (2012). Ovine and caprine toxoplasmosis (Toxoplasma gondii) in aborted animals in Jordanian goat and sheep flocks. Trop Anim Health  Prod, 44(1), 49-54. https://doi.org/10.1007/s11250-011-9885-2
  2. Alvarado-Esquivel, C., Mercado-Suarez, M. F., Rodríguez-Briones, A., Fallad-Torres, L., Ayala-Ayala, J. O., Nevarez-Piedra, L. J., Duran-Morales, E., Estrada-MartÃ‌nez, S., Liesenfeld, O., Márquez-Conde JA,MartÃ‌nez-GarcÃ‌a SA. (2007). Seroepidemiologyof infection with Toxoplasma gondii in healthy blooddonors of Durango, Mexico. BMC Infect Dis, 7(1), 75. https://doi.org/10.1186/1471-2334-7-75
  3. Asgari. (2011). Molecular survey of Toxoplasma infection in sheep and goat from Fars province,Southern Iran. Trop Anim Health  Prod, 43(2), 389-392. https://doi.org/10.1007/ s11250-010-9704-1
  4. Chessa, G., Chisu, V., Porcu, R., Masala, G. (2014). Molecular characterization of Toxoplasma gondii Type II in sheep abortion in Sardinia, Italy. Parasite, 21(6), 1-3. http:// doi: 10.1051/parasite/2014007 PMID: 24534616
  5. Coid, C. (1977). Infections and pregnancy: Academic Press Inc.(London) Ltd., 24-28 Oval Road, London, England. p. +599
  6. Danehchin, L., Razmi, G., Naghibi, A. (2017). Molecular detection of Toxoplasma gondii infection in aborted fetuses in sheep in Khorasan Razavi province, Iran. Iranian J Vet Medi, 11(2), 147-153. http:// doi: 10.22059/IJVM.2017.61709
  7. Daryani, A., Sagha, M. (2004). Seroepidemiology of toxoplasmosis in women referring to the laboratory of health center in Ardabil for premarital medical examinations. Journal of Ardabil University of Medical Sciences, 4(3), 19-25.
  8. de Moraes, É. P. B. X., da Costa, M. M., Dantas, A. F. M., da Silva, J. C. R., & Mota, R. A. ( 2011). Toxoplasma gondii diagnosis in ovine aborted fetuses and stillborns in the State of Pernambuco, Brazil. Vet Parastol, 183, 152-155. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2011.06.023
  9. Dubey, JP., Kirkbride, C. (1990). Toxoplasmosis and other causes of abortions in sheep from north central United States. J Am Vet Med Assoc, 196(2), 287-290. PMID:2298653
  10. Dubey, JP. ( 2004). Toxoplasmosis - a waterborne zoonosis. Vet  Parasitol, 126(1-2), 57-72.https://doi.org/10.1016/j .vetpar.2004.09.005
  11. Ebrahimzadeh, A., Mohammadi, S., Davoodi, T., Salimi Khorashad, A., & Jamshidi, A. (2013). Seroepidemiology of Toxoplasmosis among pregnant women referring to the reference laboratory of Zahedan, Iran(2011). MLJ, 7(3), 61-68.
  12. Fallah, M., Rabiee, S., Matini, M., Taherkhani, H. (2008). Seroepidemiology of toxoplasmosis inprimigravida women in Hamadan, IslamicRepublic of Iran 2004. East Mediterr Health J, 14(1), 163-171. http://www.who.int/iris/handl e/10665/117421
  13. Farhang, H. H., Arashrasouli. (2016). Studying Serologic incidence of toxoplasmosis using ELISA in sheep and goats in Tabriz city and its relation to abortion. Entomol Appl Sci Lett, 3(2), 49-51.
  14. Giadinis, N. D., Terpsidis, K., Diakou, A., Siarkou,V., Loukopolos, P., Osman, R., Karatzias, H., Papazahariadou, M. (2011). Massive Toxoplasma abortions in a dairy sheep flockand therapeutic approach with diff erentdoses of sulfadimidine. Turk Vet Anim Sci, 35, 207.
  15. Habibi, G., Imani, A., Gholami, M., Hablolvarid, M., Behroozikhah, A., Lotfi, M., Kamalzade, M.,  Najjar, E., Esmaeil-Nia, K., Bozorgi, S. (2012). Detection and Identification of Toxoplasma gondii Type One Infection in Sheep Aborted Fetuses in Qazvin Province of Iran. Iran J Parasitol, 7(3), 64–72. PMID: 23109964
  16. Hoghooghi- rad, N., Afraa, M. (1993). Prevalence of toxoplasmosis in human anddomestic animals in Ahwaz, capital of khoozestan province,south-west Iran. J Trop Med Hyg, 96(3), 163-168. PMID:8505770
  17. Hurtado, A., Aduriz, G., Moreno, B., Barandika, J.,  Garcı́a-Pérez, A. L. (2001). Single tube nested PCR for the detection of Toxoplasma gondii in fetal tissues from naturally aborted ewe. Vet  Parasitol., 102(1-2), 17-27. https://doi.org/10.1016/ S0304-4017(01)00526-X
  18. Hussein, M., Almufarrej, S., Aljumaah, R., Al-Saiady, M., A GAR ELNABI, A., Abu Zaid, T. (2011). Serological prevalence of Toxoplasma gondii and its association with abortion in sheep in Saudi Arabia. Acta Veterinaria, 61(4), 405-414.
  19. Jalai, N., Olfatian Gilan, B., Tavasoli, A., Tanomand, A., Reaghi, S. (2013). Seroepidemiology of Toxoplasmosis among pregnant women referring to health center laboratories of bojnurd in 2013. North Khorasan Univ Med Sci(5), 1101-1105.
  20. Jula, F. M., Jula, G. M., Nowzari, N., Kavari, H., Hashemzadeh, H. (2013). A serological and molecular study on Toxoplasma gondii infection in sheep and goat in Tabriz. Archives of Razi Institute, 68(1), 29-35.
  21. Kalantari, N., Ghaffari, S., Bayani, M., Agapour, R., Zeinalzadeh, M., Gavipanjeh, F., Abedian, Z. (2014). Serological study of toxoplasmosis in pregnant women in the city of babol, northern Iran, 2012-2013. J Ilam Univ Med Sci, 22, 102-108.
  22. Kamran, M., Esmaeili Rastaghi, A., Amirkhani, A., Aghighi, Z. (2014). Seroepidemiology and risk factors of toxoplasmosis in high school girls of Ilam in the Year 2012. J Fasa Univ Med. Sci, 4(301-306).
  23. Moreno, B., Collantes-Fernández, E., Villa, A., Navarro, A., Regidor-Cerrillo, J., Ortega-Mora, L. (2012). Occurrence of Neospora caninum and Toxoplasma gondii infections in ovine and caprine abortions. Vet Parasitol, 1-2(187), 312-318. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2011.12.034
  24. Mostafavi, S., Jalali Monfared, L. (2012). Toxoplasmosis Epidemiology in Iran: A Systematic Review. J Isfahan Med Sch, 30(176), 74-88.
  25. Muula, A. S. (2008). Serological survey of antibodies to Toxoplasma gondii. Afr J Health Sci, 13(1-2), 131-134. http://dx.doi.org/10.4314/ajhs.v13i1.30827
  26. Nourmohammadi, M., Hamidinejat, H., Tabandeh, M., Goraninejad, S., Bahrami, S. (2017). Genotyping of zoonotic Toxoplasma gondii  isolated from aborted fetuses of ewes of lorestan province based on SAG2 ،SAG3 and GRA6 molecular markers. J Ardabil Univ Med Sci, 17(3), 343-352.
  27. Rassouli, M., Razmi, G., Bassami, M., Movassaghi, A., Azizzadeh, M. (2011). Study on ovine abortion associated with Toxoplasma gondii in affected herds of Khorasan Razavi Province, Iran based on PCR detection of fetal brains and maternal serology. Parasitol, 138(6), 691-697. https://doi.org/10.1017/S0031182011000205
  28. Razmi, G. R., Ghezi, K., Mahooti, A., Naseri, Z. ( 2010). A serological study and subsequent isolation of Toxoplasma gondii from aborted ovine fetuses in Mashhad area, Iran. J  Parasitol, 96(4), 812-814. https://doi.org/10.1645/GE-2428.1
  29. Shaddel, M., Mehbod, A., Karamy, M. (2007). Toxoplasma gondii Infection in neonates. I J Parasotol., 2(3), 34-37.
  30. Sharif, M., Sarvi, S., Shokri, A., Teshnizi, S. H., Rahimi, M., Mizani, A., Ahmadpour E,   Daryani A. (2015). Toxoplasma gondii infection among sheep and goats in Iran: A systematic review and meta-analysis. J Parasitol Res., 114(1), 1-16.
  31. Sharifi-Mood, B., Hashemi-Shahri, M., Salehi, M., Naderi, M., Naser-Poor, T. (2011). Seroepidemiology of Toxoplasma Infection in the Pregnant Women in Zahedan, Southeast of Iran. JRHS, 4(2), 1-3.
  32. Sharma, S., Sandhu, K., Bal, M., Kumar, H., Verma, S., Dubey, J. (2008). Serological survey of antibodies to Toxoplasma gondii in sheep, cattle, and buffaloes in Punjab, India. J  Parasitol, 94(5), 1174-1175. https://doi.org/ 10.1645/GE-1556.1
  33. Steuber, S., Niu, A., Bauer, C., Reetz, J., Roth, A., Janitschke, K. (1995). The detection of Toxoplasma gondi iin abortion tissues of sheep using the polymerase chain reaction, DTW, 102(2), 91-93. PMID:7600946
  34. Teimouri, A., RahimiEsboei, B., Mousavi, P., Taghavi, M. (2016). Sero-prevalence of Toxoplasma gondii Infection among Women in First Trimester of Pregnancy of Women in Razavi- Khorasan Province. J Neyshabur Univ Med Sci, 3(4), 10-18.
  35. Unzaga, J. M., More, G., Bacigalupe, D., Rambeaud, M., Pardini, L., Dellarupe, A., De, Felice, L., Gos, ML., Venturini, M. C. (2014). Toxoplasma gondii and Neospora caninum infections in goat abortions from Argentina. Parasitol Int, 63(6), 865-867. https://doi.org/10.1016/ j.parint.2014.07.009
  36. Webster, J.P. (2010 ). Review of "Toxoplasmosis of Animals and Humans (Second Edition)" by J.P. Dubey. 2th edition CRC press florida. USA. p. 1-98.
  37. Weiss, L. M., Dubey, J. P. (2009). Toxoplasmosis: A history of c`linical observations. Int J  Parasitol, 39(8), 895-901. https://doi.org/10.1016/j.ijpara.2009.02.004
  38. Zakeri, S., Khorami, N., Ganji, Z. F., Sepahian, N., Malmasi, A.-A., Gouya, M. M., Djadid, N. D . (2010). Leptospira wolffii, a potential new pathogenic Leptospira species detected in human, sheep and dog. Infect, Genet. Evol., 10(2), 273-277.https://doi.org/10.1016/j.meegid.2010.01.001
  39. Zavari, T., Mirzaei, S., Rezaeian, M., Zainodini, N., Zare-Bidaki, M. (2015). A Study of the Seroprevalence of IgG and IgM Immunoglobulins against Toxoplasma gondii in pregnant women referred to niknafs maternity Ward of rafsanjan city and in umbilical cord of their infants in 2013. JRUMS, 14(6), 507-518.